Có những căn nhà lắp rất nhiều đèn đắt tiền nhưng ngồi mười phút là mỏi mắt. Thủ phạm hầu như không bao giờ được gọi tên: chói lóa — glare.
"See the light, not the source"
Nguyên tắc đầu tiên của chiếu sáng kiến trúc: người ta phải thấy ánh sáng, không thấy nguồn sáng. Mỗi lần mắt bạn chạm trực tiếp vào chip LED trần trụi — từ chiếc downlight giá rẻ có điểm sáng lộ hẳn ra ngoài — đồng tử phải co giãn liên tục, và cơ thể ghi nhận đó là sự mệt mỏi dù bạn không gọi tên được nó.
Vì sao đèn châu Âu "sâu" hơn
Đặt một chiếc downlight cao cấp của Bỉ hay Đức cạnh hàng phổ thông, khác biệt dễ thấy nhất là độ sâu: nguồn sáng được đẩy lùi vào trong, che bằng phản xạ tối (dark-light reflector), góc che tối thiểu 30–40 độ. Đứng ở tư thế sinh hoạt bình thường, bạn không bao giờ nhìn thấy chip LED — chỉ thấy vệt sáng nó tạo ra trên sàn, trên tường. Chỉ số UGR (Unified Glare Rating) của những dòng này thường dưới 10, trong khi đèn phổ thông phổ biến ở mức 19–25.
Đèn tốt là chiếc đèn bạn quên mất sự tồn tại của nó — chỉ còn lại không gian.
Ba cách khử chói không cần thay hết đèn
Thứ nhất, hạ thấp và che: đèn thả bàn ăn nên có chao che kín bóng ở mọi góc nhìn khi ngồi. Thứ hai, đổi hướng: thay vì chiếu thẳng xuống chỗ ngồi, đẩy đèn về phía tường cho ánh sáng phản xạ lại — tường sáng làm phòng có cảm giác rộng và dịu hơn. Thứ ba, giảm công suất tăng số điểm: hai đèn 5W dịu hơn hẳn một đèn 10W, với cùng tổng lượng sáng.
Trong nghiệm thu của IDA Lighting có một bài kiểm tra đơn giản: ngồi vào mọi vị trí sinh hoạt chính — sofa, bàn ăn, giường — và nhìn quanh. Nếu ở bất kỳ đâu mắt chạm trực tiếp điểm LED, bản lắp đặt chưa đạt.